Steigers Schellingwoude

Met mooie verhalen verkochten makelaars wel eens vaker woonboten aan de Schellingwouderdijk. Helaas, soms zonder bij de overdracht de vergunningverlening door de drie voornaamste overheden op het Buiten IJ te begeleiden. Zo is het een paar keer gebeurd dat pas na jaren bij de 3e overdracht duidelijk werd dat de eerste en tweede verkoop nooit waren doorgekomen bij het stadsdeel. Ook is kopers kennelijk niet altijd verteld dat Rijkswaterstaat eigenlijk helemaal geen behoefte heeft aan woonschepen aan de wachtsteigers.

Daarom voor alle duidelijkheid hier nog eens wat de positie is van de woonschepen aan de steigers in Schellingwoude. Het water van het Buiten IJ is van het Rijk, niet van de gemeente. De steigers zijn van Rijkswaterstaat (RWS) . Daarvoor betalen bewoners ligplaats huur aan het Rijksvastgoedbedrijf. Hiervoor heeft iedereen een dichtgetimmerd contract moeten tekenen. Daarin staat onder andere de bepaling dat RWS de overeenkomst met een opzegtermijn van zes maanden kan beëindigen. Ook kan er eens in de drie jaar wederzijds een herziening van de huur plaatsvinden. Een herziening van de huur is absoluut af te raden, want je raakt verzeild in een kostbare taxatieprocedure.

De steigers zijn in de jaren zestig aangelegd als wachtplaatsen voor de beroepsvaart In de zestiger en zeventiger jaren werden te klein geworden en daardoor niet meer exploitabele schepen ter plaatse verkocht. Die schepen bleven liggen en in gebruik genomen als woonschip. Tot laat in de negentiger jaren zonder nutsvoorzieningen: geen wateraansluiting en een elektriciteit aansluiting was door het stadsdeel verboden. Inschrijving op de woonboot werd geweigerd en was alleen met een truc mogelijk.

RWS heeft in het verleden enkele keren geprobeerd om de woonschepen op Schellingwoude weg te krijgen. Naar aanleiding daarvan hebben bootbewoners in 1985 aan B&W een brief ontfutseld waarin gesteld is dat de woonboten die op dat moment in Schellingwoude lagen daar wel gedoogd werden door de gemeente, maar nooit zouden worden toegelaten op gemeentelijk water.

Het landelijke beleid van RWS voor het hele land is om woonboten aan of langs de hoofdvaarwegen te verwijderen. Na 20 jaar is dat RWS op veel plekken gelukt, alleen niet op het Buiten IJ. Tot 2008 had RWS nog het voornemen de ruimte tussen steiger 3 en 4 vrij van woonschepen te maken voor 125 meter schepen.

Ook vanuit het stadsdeel Noord zijn er nog maar twintig jaar geleden ambtelijke ontmoedigingsacties gevoerd, waardoor een tiental bootbewoners zich destijds heeft laten wegpesten. Er is een poging geweest om aanlegovereenkomsten voor € 143.000 af te dwingen en alle woonboten op het Buiten IJ buiten het zicht tussen brug en tunnel op te bergen. Door stadsdeelgrenzen te verleggen werd daarvoor ooit een vijftigtal bewoonde woonboten illegaal verklaard. Het heeft zeven jaar permanente ruzie gekost om zulk wanbeleid te bestrijden.

RWS is verplicht de beroepsvaart van noodzakelijke wachtplaatsen te voorzien, onder meer nodig om bemanningen aan de maximaal toegestane vaartijden te laten voldoen. Dat de steigers in Schellingwoude behalve door de beroepsvaart ook door bootbewoners worden gebruikt, is wat RWS betreft weliswaar een gunst, maar ook een voldongen feit. Zodra iemand hier een woonboot koopt, hoort de makelaar de toekomstige bewoner van deze beperkingen op de hoogte te stellen.

Sinds 2009 is de positie dat voor alle woonboten op het Buiten IJ met een ontheffing van RWS en een huurcontract met RVB, een ligplaatsvergunning door het stadsdeel kan worden afgegeven. Voor nieuwere kopers kwam daar de laatste jaren apart nog een gemeentelijke omgevingsvergunning bij.

Nulmeting

Nadat de stadsdelen ontheven waren van ieder hun eigen woonbotenbeleid, bleken daar  binnen Amsterdam heel verschillende regelingen en benamingen voor gebruikt te zijn. Dat moest recht getrokken worden om tot een niet alleen juridisch eenduidig stedelijk beleid te komen. Daarvoor werd een zogeheten Stedelijk Waterberaad ingesteld. Allereerst moest geïnventariseerd worden of de woonboten administratie bij de stadsdelen wel overeenkwam met de werkelijkheid. Dit project begon in 2022 onder de naam ‘nulmeting’.

Probleemgevallen

Lees verder “Nulmeting”

Spuisluis IJmuiden; proef met het gemaal aan het eind van de Zeeburgervaart 5 november 2024

Op 2 november 2023 ging er in IJmuiden iets mis met de spuisluizen. Met opkomend water moeten die uiteraard gesloten worden. Dat werd ook zo aangestuurd vanuit de bedieningspost in -jawel- Schellingwoude. Onbemerkt had het bedieningssysteem zichzelf overgeschakeld van digitale bediening op handmatig. Voordat dat in de gaten liep, duurde wel even. In de binnenstad viel het na ruim twee uur ineens op dat het waterpeil ongeveer 60 cm te hoog kwam te staan. Daarop werden de sluizen vanaf het Noordzeekanaal, Buiten IJ en Amsterdam Rijnkanaal naar de binnenstad gesloten. Dat kon niet verhinderen dat bij de nieuwbouw aan de Nieuwe Houthaven het water tot aan het kozijn van de beneden ramen kwam te staan. Lees verder “Spuisluis IJmuiden; proef met het gemaal aan het eind van de Zeeburgervaart 5 november 2024”

Twee broers, een hond en hun auto

In Het Parool van 27 september 2024 stond een roerend verhaal over twee broers die al ruim twee jaar in hun auto woonden, met een hond. Allemaal de schuld van de gemeente. Toch, niets is minder waar. Een onhoudbare situatie is na ruim 35 jaar eindelijk opgelost. Onhoudbaar voor zowel de broers, als voor hun buren.

Honden en oud ijzer

Ergens in de 80-er jaren was de moeder met haar twee zoons al eens uit een huis gezet nadat hun woning tot onherkenbaar pakhuis was omgetoverd. Daarna hebben ze wat over Amsterdamse wateren gezworven op hun schip. Kwamen terecht op Schellingwoude, waar de woonschepen zeven tot acht dik op elkaar afgemeerd liggen. Daar hielden ze bij het overlopen geen rekening met buren die vanuit hun nachtdienst overdag moesten slapen, ook niet na herhaaldelijk verzoek. Dag en nacht werden honden naar de dijk gebracht en weer terug. Sommige blaften of beten de buren, de meeste deden hun behoefte op de luiken of in het gangboord. De verzameling nooddruftige honden, katten en papegaaien nam gestaag toe.

Lees verder “Twee broers, een hond en hun auto”

Tijdelijke verplaatsing woonschepen Durgerdam

Rijkswaterstaat wil de steiger in Durgerdam vernieuwen. Het idee was de 11 woonboten tijdelijk aan de zuidkant van het Buiten IJ bij de oostpunt van Zeeburg neer te leggen. De afgelopen jaren hadden daar al tijdelijk 26 woonboten gelegen, afkomstig uit het kommetje tussen de Amsterdamsebrug en Zeeburg.

Toen Rijkswaterstaat hiervoor vergunning aanvroeg bij de gemeente, bleek dat één bewoonster die verhuizing naar zo’n 7 kilometer verderop helemaal niet zag zitten. Volgens de Amsterdamse ambtelijke uitvoerder moest dit daarom ook echt beter geregeld worden. Tenslotte is het Protocol Tijdelijke Verplaatsingen in 2023 niet voor niets bestuurlijk bekrachtigd. Dus werd het stadsdeelbestuur Noord erbij betrokken om een betere oplossing te zoeken. Lees verder “Tijdelijke verplaatsing woonschepen Durgerdam”

Omgevingswet

Op 1 januari 2024 is de omgevingswet van kracht geworden. De omgevingswet voegt 26 wetten, welke vallen onder de ruimtelijke ordening, milieu en gemeentelijke regelingen, samen. Over deze omgevingswet is elf jaar gediscussieerd. Tevens is de invoering zes keer uitgesteld. De wet is bedoeld om digitaal het plaatselijk geldige bestemmingsplan te kunnen inzien en ook om de bouwvergunning aanvragen voor een woonwijk, windmolenpark of dakkapel digitaal te kunnen indienen. De belofte is dat het hele proces eenvoudiger zal verlopen dan tot voor kort.

Helaas is het zo dat de landelijke databank DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet) nog steeds niet optimaal werkt. In veel gemeentes werd er nog niet eens mee gewerkt. Bij een interne presentatie door DSO voor professionals zoals architecten en bouw voorbereiders   in oktober 2022 verdween de helft van de aanvragen of werden aanvragen om onverklaarbare reden niet valide verklaard. Te vaak was de gevraagde informatie niet eens op te vragen. ICT-bouwers waarschuwden er al vaker voor dat dit project van ongeveer € 2.000 miljoen veel te omvangrijk is om in één keer in te voeren. Eerdere stelselwijzigingen bij de overheid met meerdere doelen tegelijkertijd, opgehangen aan digitalisering zijn al precies hierom mislukt. Lees verder “Omgevingswet”

Bezoek aan boord?

Het kan zijn dat er in 2024 een ambtenaar langskomt om te vragen naar de toestand van je woonboot. Niet schrikken. Het gaat hierbij niet om vervolging, maar om het oplossen van administratieve verschillen, onduidelijkheden of andere opgekomen vragen.

Tot een paar jaar terug werd er bij de ‘nulmeting’ alleen gekeken naar onterecht gebruik van een boot of ligplaats. Niet altijd bleken de gemeentelijke dossiers op orde. Eventuele afwijkingen op initiatief van de bootbewoner werden voor zover mogelijk alsnog ingepast als veroorloofde situatie voor zover het bestemmingsplan dat toeliet.

Bij wat ooit begon als ‘nulmeting’ bleek dat geconstateerd achterstallig onderhoud maar al te vaak oorzaak vindt in een slechte gezondheid of sociale problemen van de bewoner. Daarom is de ‘nulmeting’ twee jaar geleden aangevuld met een programma waarbij ook van vergunde woonboten èn de kwaliteit als woning èn eventuele problematische woonsituaties van de bewoners werden betrokken. Bedoeld om in onderlinge samenwerking tot verbetering voor de bootbewoner te komen. Zo zijn er elders in de stad al meerdere Amsterdamse bootbewoners uit een, ook door henzelf, ongewenste situatie verder geholpen. Eigenlijk komt dit neer op het repareren van jarenlang verwaarloosd sociaal beleid vanuit de gemeente. Lees verder “Bezoek aan boord?”

Rechtszaken

In woonbotenland lopen er de laatste tijd enorm veel rechtszaken. Het lijkt mode te zijn geworden om bij verschil van mening met een uitvoerende dienst van de gemeente het al in een vroeg stadium op een rechtszaak te laten aankomen. Voorkom als het enigszins kan zo lang mogelijk rechtszaken. Schat altijd eerst zelf in of er veel kans is dat je ooit gelijk krijgt. Je weet ook nooit of er in de uitspraak bij een rechtszaak bijkomende schade zal zijn. Ga met de overheid in overleg in plaats van in een vroeg stadium naar de rechter te stappen. Een rechter toetst aan de wet, misschien de oorspronkelijke bedoeling van de wet en vooral de uitleg daarvan in eerdere uitspraken, de zogeheten jurisprudentie en gaat niet af op welk indrukwekkend verhaal dan ook over het onrecht een bootbewoner aangedaan.
Een rechter toetst aan de wet, misschien de oorspronkelijke bedoeling van de wet en vooral de uitleg daarvan in eerdere uitspraken, de zogeheten jurisprudentie. Veel jurisprudentie is ook voor leken makkelijk terug te lezen op het internet. Doe dat dus altijd eerst. Lees verder “Rechtszaken”

Vernieuwing kades en bruggen

In het programma vernieuwing van kademuren en bruggen in Amsterdam moeten er in totaal 1.700 woonboten verplaatst worden. Het hele projekt gaat daardoor nog minstens 20 jaar voortduren. Voor grote complicaties in de uitvoering zijn al alternatieven aangedragen. Zo kan de vaarweg geheel afgesloten worden, zijn bootbewoners -tijdelijk- elders te huisvesten of de woonbooteigenaar moet uitgekocht worden.

In het geval dat over de verplaatsingen en het terugkomen daarvan rechtszaken aangedragen worden door een groep bootbewoners met dezelfde belangen, is de gemeente bereid daar financieel aan bij te dragen. Maar niet bij door individuen aangespannen juridische procedures.

De gemeente zal op de definitieve ligplaatsen op haar kosten nieuwe elektra /water /gaskasten plaatsen die per stuk meer dan € 20.000,– gaan kosten.